Bu nedenle uzun süreli hareketsizliği bulunan yatalak hastalarda gerekli hijyen önemlerinin alınması, fizik tedavi programlarının belirlenmesi, uygun diyet programının oluşturulması ve yatan hasta bakımına daha uygun programların geliştirilmesi gibi çözüm önerileri söz konusudur.

Yatan Hasta Bakım ve Hijyeni

Yatan hasta bakımı denildiğinde akla gelen ilk hususlardan biri hastanın temel hijyen ve bakım ihtiyaçlarının sağlandığından emin olmaktır. Bu adımlar genellikle şunları içerir:

Kıyafet Değişimi: Kıyafetler, uzun süreli kullanıldığında kir ve bakterilerin sığınak alanı halinde gelebilir. Bunun önlenmesi için belirli aralıklarla rahat ve temiz giysiler giydirilmesi önemlidir.

Banyo: Bazı hastalar günlük ihtiyaçlarını karşılayabilecek düzeyde hareket kabiliyetine sahip olabilir veya bu işleri ufak yardımlar sayesinde yapabilirler. Ancak, bu durum bazı hastalarda daha zorlayıcı olabilir. Bu konuda bir uzmandan yardım alarak hasta temizliğinin nasıl sağlanması gerektiği konusunda destek alabilirsiniz.

Diş Bakımı: Yatan hastaların ağız hijyeninin günlük olarak sağlanması, ağız içerisinde bakteri oluşumunun önüne geçerek ağız ve diş sağlığını uzun süreli olarak koruyacaktır. 

Saç kesimi ve tıraş: Uzun saç ve tüyler, hastaların konforunu olumsuz yönde etkileyen en önemli unsurlardan biridir. Yatalak hasta bakımında saç ve sakal gibi bakımların düzenli aralıklarla yapılması gerekir.

El ve ayak tırnakları: Uzun tırnaklar yatalak hastalarda deri üstünde çiziklere ve enfeksiyon kapılmasına sebebiyet verebilir. Bu nedenle tırnakların belirli boyutlara ulaştığında kesilmesi yatalak hasta konforunun sağlanmasına destek olur.

• Yatan hasta bakımında bahsedilen bu adımların uygulanması, sevdiklerinizin konforu ve psikolojisi üzerine olumlu etki ederek daha iyi görünmelerini ve mutlu olmalarını sağlayacaktır.

Yatak Yaraları ve Bakımı

Yatak yaraları (bası yarası), uzun süre yatağa bağlı kalan ve tek bir pozisyonda oturmaktan veya yatmaktan kaynaklı cilt dokularında meydana gelen yaralanmalardır.  Bu gibi yaralanmalar bakımı yapılmadığında cilt dokusunun bozulmasına hatta parçalanmasına neden olabilir.

Bu nedenle yatak yaralarının önlenmesi ve tedavisi konusunda bir fizyoterapist desteği alınması önerilir. Nitekim yatak yaraları enfekte olarak yaşamı kısıtlayıcı derecede (ölüm) büyük komplikasyonlara neden olabilir.

Yatan Hastalarda Günlük Fizyoterapi Hareketleri

Uzun süreli yatan hastalarda fizik tedavi egzersizleri çok önemlidir. Kasları zinde tutar ve cilt dokusunun sağlıklı kalmasına destek olur. Fizyoterapist eşliğinde öğrendiğiniz hareketleri gün içerisinde yapmaya özen gösterin ve bunlardan herhangi birinin ağrılara veya kasılmalara neden olması halinde fizyoterapistiniz ile iletişime geçin.

Egzersizler, ayrıca yatak yaralarının önlenmesinde en önemli etkenlerden biridir. Ekstra çaba için doktorunuzla yatak yarası önleyici diğer tedavi seçeneklerini tartışabilirsiniz.

Serum ve İlaç Takibi

Dengeli, sağlıklı bir diyetin yanı sıra sevdiklerinizin iyileşmesi için doktor önerisi doğrultusunda uygulanan ilaçların takibini unutmamak gerek. Doktorunuz yatan hasta bakımında durumlara göre ne yemeleri ve hangi ilaçların ne sıklıkla uygulanması gerektiği konusunda önerilerde bulunacaktır.

Eğer, evde serum uygulaması ve ilaç takibi gibi konularda endişe yaşıyor iseniz, alanında deneyimli sağlık hizmeti ekibi tarafından evde tedavi hizmeti alabilirsiniz. Destek aldığınız sağlık hizmeti ekibinden, evde hasta bakımının gereksinimleri konusunda da destek alabilirsiniz.

Kaynakça

• Parola, Vitor et al. “Rehabilitation Programs for Bedridden Patients with Prolonged Immobility: A Scoping Review Protocol.” International journal of environmental research and public health vol. 18,22 12033. 16 Nov. 2021, doi:10.3390/ijerph182212033.

İstanbul Fizik Tedavi

İstanbul’da Fizik Tedavi Kliniğimizde Uzman fizyoterapist eşliğinde manuel terapi, skolyoz, lenfödem, bel ağrısı – bel fıtığı, boyun ağrısı, boyun fıtığı, donuk omuz, düşük ayak sendromu için randevu alabilirsiniz.

Yatan Hasta Bakımı ve Danışmanlığı yazısı ilk önce İstanbul Fizik Tedavi | Fizyoterapist | Manuel Terapi üzerinde ortaya çıktı.

Ne Zaman Doktora Görünmeli ?

Yatak yarası belirtileri fark edildiğine, bölgedeki baskıyı azaltmak adına belirli aralıklarla pozisyon değişikliği yapılmalıdır. Bunun yanı sıra semptomlarda 24 saat boyunca değişme ve iyileşme gözlenmemesi halinde derhal tıbbi yardım alınmalıdır.

Ateş, kaşınan yara, yaradan akıntı, kötü koku, sıcaklık, ödem ve cilt renginde değişiklik olası risklerin birer belirtisidir.

Yatak Yarası Tedavisi

Yatak yarası tedavisi , etkilenen cilt yüzeyi üzerindeki basıncın azaltılması, yara bakımının profesyonel olarak sağlanması ve enfeksiyonun önlenmesini içerir. Bunun yanı sıra sağlıklı beslenme ve enfeksiyon kontrolü de sürdürülmesi gereken adımlardır.

‘’Hemşireler, doktorlar ve fizyoterapistlerin tümü yara uzmanı olabilir ve hasta için mümkün olan en iyi bakımı ve en etkili tedaviyi sağlamak için birlikte çalışabilir.’’ (1)

Yatak yaralarında tedavi ekibi genel olarak şu şekildedir:

• Yatak bakımı konusundan uzmanlaşmış hemşire veya doktor
• Yaraların yönetiminde destek sağlayacak hemşire ve tıbbi asistanlar
• Hareketliliği geliştirmeye destek olabilecek fizyoterapist
• Cilt bakımı konusunda destek sağlayacak dermatolog
• Yara iyileşmesini destekleyecek beslenme programı sunan diyetisyen
• Yara bakımının cerrahi gerektiği durumlarda plastik cerrah, damar cerrahı, ortopedi cerrahı veya beyin cerrahi

Evde Yatak Yarası Bakımı

Evde yatak yarası bakımı için şu adımları göz önünde bulundurmanız önerilir:

Cildi temiz ve kuru tutun: Kirli ve nemli bir cilt bakteri oluşumu için kaçınılamazdır. Bu nedenle cildi nazik bir temizleyici ile yıkayarak kuru tutmanız gerekir. Bu durum cildin idrar ve dışkı gibi atık ürünlere maruz kalmasını engelleyerek süreci olumlu yönde etkileyecektir.

Cildi günlük olarak inceleyin: Bası yarası belirtilerini erken dönemde saptamak ve müdahale etmek için cildi günlük olarak izleyin.

Cildi koruyun: Cildi idrar ve dışkı gibi zararlı etkenlerden korumak için bir uzman eşliğinde nem bariyeri kremi kullanın.

Yatak hijyenini sağlayın: Yatak takımlarını ve giysileri belirli aralıklarla değiştirerek cilt hijyenini koruyun. Giysilerdeki düğmelere ve yatakta cildi tahriş edebilecek fermuar gibi etmenlere karşı dikkatli olun.

Tüm bu bilgilere ek olarak, yatak yarasının oluşma olasılığı yüksek olan bölgeler şu şekildedir:

• Başın arkası
• Kalça bölgesi (Kuyruk kemiği ve kalça)
• Dizlerin arkası ve yanları
• Ayak topukları
• Omuz bıçakları

Yatak Yarasında Uzman Bakımı

Hastalara sağlanan yatak yarası tedavisinde multidisipliner bir yaklaşım kullanılır. Yani, her hastanın yara düzeyi farklı olabileceği gibi, bu yaralara uygulanan tedavilerin de farklılık göstereceğini göz önünde bulundurmak gereklidir.

Yara bakımı konusunda uzmanlaşmış hemşireler, yara üzerinde bir değerlendirme yaparak, tedavi planına karar verirler. Yatak yarası tedavisi , ayakta tedaviyi içerebileceği gibi; hastaneye yatmayı ve sürekli olarak takibi gerektirebilir. Alanında uzman hemşireler bu süreçte gerekli ilaçlarla pansuman ve yara iyileşmesini sağlasa da, tedavinin etkili bir şekilde sürdürülebilmesi için bireylerin ve hasta yakınlarının da hijyen ve yara bakımı konusunda bilinçlendirilmesi şarttır.

Bilinmesi gerekir ki, enfeksiyonu erken dönemde saptayarak uygun tedaviyi almak; ek tedavi ihtiyacını azaltarak tedavinin kısa sürede etki görmesi ve yayılmaması adına esastır.

Yara bakımı konusundan uzman hemşire ve diğer sağlık ekipleri gerek klinik ortamında gerekse evde tedavi hizmetlerinde şu bakımları uygulayabilir:

• Yara bölgesindeki basıyı engellemek
• İyi beslenemeye teşvik (yara iyileşmesinde yardımcıdır)
• Pansuman ile yara hijyenini sürekli olarak sağlamak ve yarayı korumak
• Negatif basınçlı yara tedavisi
• İlaç (enfeksiyon tedavisinde birtakım ilaçlar kullanmak)
• Sağlıklı deri nakli (cerrahi)
• Enfekte ve ölü dokuyu cerrahi yol ile çıkarma

Yatak(dekübit) yaraları olan hastlarınızla ilgili detaylı yardım ve danışma için iletişime geçebilirsiniz.

Kaynakça

• Cutis Care ‘’ What Are The Advantages Of A Wound Specialist? ‘’ January 18th, 2019 Accessed: 14.08.2022 https://cutiscareusa.com/what-are-the-advantages-of-a-wound-specialist/

İstanbul Fizik Tedavi

İstanbul’da Fizik Tedavi Kliniğimizde Uzman fizyoterapist eşliğinde manuel terapi, skolyoz, lenfödem, bel ağrısı – bel fıtığı, donuk omuz, düşük ayak sendromu için randevu alabilirsiniz.

Yatak Yaraları ve Evde Yara Bakımı yazısı ilk önce İstanbul Fizik Tedavi | Fizyoterapist | Manuel Terapi üzerinde ortaya çıktı.